بيش از دو قرن در برابر سلجوقيان مقاومت كرده بودند شكست خوردند . عواملى كه سبب حمله مغولان به ايران شد عبارت است از : الف . غرور سلطان محمد خوارزمشاه و كشتن سفير تام الاختيار و بازرگانان چنگيز خان مغول . ب . توسعه‌طلبى مغولها ؛ مغولان در فكر توسعه قلمرو خويش بودند با حركت نسنجيده سلطان محمد خوارزمشاه ، بهانه‌اى به دست آوردند و حملات خود را به سمت آسياى مركزى آغاز كردند . ج . تحريكهاى غربيها ؛ غربيها و مسيحيان يكى از عوامل تحريك مغولها براى حمله به ايران و كشورهاى اسلامى بودند ؛ زيرا در كنار جنگهاى صليبى اين حمله مىتوانست كمك شايانى به مسيحيان بكند . در اين مسأله ارامنه ارمنستان نيز در كنار غربيها بودند . « 1 » و به نقلى همسر هولاكو خان مغول نيز از مسيحيان بود كه با تحريك او ، مغولان هر جا مساجد و عبادتگاههاى مسلمانان را مىيافتند ويران مىكردند ، ولى كليساهاى مسيحيت را تعمير يا اگر رو به ويرانى بود تجديد بنا مىنمودند . « 2 » وقتى اسماعيليان به اميد يافتن متّحد براى نبرد با مغولها نمايندگانى به دربارهاى چند كشور بزرگ اروپا فرستادند و براى مقابله با دشمن زورمند و خون‌خوار كمك طلبيدند ، هيچ‌يك از كشورهاى اروپايى پاسخ مثبت ندادند . اسقف وينچستر گفت : چه بهتر كه اين سگها به جان هم بيفتند و يكديگر را بدرند و بخورند تا بر سر ويرانه شهرها و سرهايشان كليسا بسازيم و شادى كنيم ! « 3 » 2 . نقش عالمان شيعه در مهار مغولها عالمان شيعه همواره در صورت داشتن قدرت ، به مقابله با ظلم و ظالمان قيام كرده و در صورت نداشتن قدرت با تقيه و نفوذ در ظالمان از ظلم و ستم آنها به مردم كاسته‌اند و حتى عقايد برخى از آنها را تغيير داده و به سوى گرايشات شيعى سوق داده‌اند . نمونه‌هاى فراوانى

--> ( 1 ) . تاريخ تشيع در ايران ، ج 2 ، ص 608 - 609 . ( 2 ) . سيد مرتضى ، قزوينى ، خواجه نصيرالدين طوسى ، ترجمه حسين غفارى ، ص 19 . ( 3 ) . اقبال ، يغمايى ، خداوند دانش و سياست خواجه نصيرالدين طوسى ، ص 5 .